Probiotyk dla sportowców – jaki wybrać? | Łukasz Czerwiński Dietetyk online

Probiotyk dla sportowców – jaki wybrać?

probiotyki w sporcie

Jakiś czas temu zrobiłem ankietę na swoim Instagramie, pytając o spożywanie probiotyków. Sporo osób zadeklarowało, że przyjmuje preparaty probiotyczne. Pozostaje pytanie jak bardzo jest to świadome przyjmowanie probiotyków, a na ile uleganie marketingowi? Postanowiłem napisać krótki artykuł wyjaśniający nieco kwestię probiotyków oraz stworzyć listę przebadanych probiotyków w tej populacji. Wpis ten pomoże Ci wybrać najlepszy probiotyk dla sportowców.

Probiotyk dla sportowców – skąd ten pomysł?

Probiotyki zyskują coraz większą popularność, gdyż w ciągu ostatnich lat odkryto, że genom drobnoustrojów zamieszkujących nasz przewód pokarmowy znacznie przewyższa genom ludzki. Oznacza to, że łącznie drobnoustroje w przewodzie pokarmowym posiadają więcej genów niż organizm ludzki. Zaczęto też obserwować zmiany mikrobiomu w różnych jednostkach chorobowych, co szybko zrodziło myśl, że manipulacja składem mikrobiomu może im przeciwdziałać. Zaczęto zatem intensywnie badać temat, a wraz całym procesem naukowym ruszył marketing i sprzedaż probiotyków. Choć wiemy bardzo dużo w zakresie mikrobiomu, jest to wciąż za mało biorąc pod uwagę tak potężnie rozbudowany ekosystem. Nie pohamowało to jednak działań marketingowych i w rezultacie na rynku mamy mnóstwo preparatów o wątpliwym działaniu (i jakości z resztą także) skierowanych także do sportowców. Oczywiście nie wszystko to marketing. Prowadzono także badania w celu identyfikacji probiotyków dla sportowców.

Probiotyki – definicja

Aby lepiej zrozumieć problematykę probiotyków, warto zwrócić uwagę na samą ich definicję. Według Międzynarodowego Stowarzyszenia Naukowego ds. Probiotyków i Prebiotyków (ISAPP), probiotyki są to „żywe mikroorganizmy, które podawane w odpowiednich ilościach przynoszą korzyści zdrowotne gospodarzowi. Z definicji tej wynika, że dopóki te drobnoustroje nie zostaną wyizolowane, scharakteryzowane i przedstawione w wiarygodny sposób, z uwzględnieniem korzyści zdrowotnych, nie można ich nazwać „probiotykami”. A zatem wykazanie korzyści zdrowotnych wymaga prowadzenia badań naukowych nad konkretnym szczepem lub mieszanką szczepów.

Należy również wziąć pod uwagę, że badania dokumentujące właściwości probiotyczne konkretnego szczepu przy badanej dawce nie stanowią dowodu na podobne właściwości innej dawki, tego samego szczepu (patrz definicja: „w odpowiedniej dawce”; ponadto każdy słyszał bajkę pod tytułem „nie substancja lecz dawka czyni truciznę” – to samo dotyczy działania leczniczego/fizjologicznego). No i probiotyki muszą zawierać żywe mikroorganizmy. Martwe mogą nie wykazywać swoich właściwości. A jeżeli martwe wykazują jakieś działanie fizjologiczne wtedy mówimy już o postbiotykach. Jednak to zupełnie inna para kaloszy, na inny wpis.

Jaki probiotyk dla sportowców?

Wcześniejszy rozdział powinien dać do zrozumienie, że właściwości probiotyków są szczepozależne. Oznacza to, że każdy szczep może działać inaczej, czyli przynosić inne korzyści lub wcale nie przynosić korzyści (nie każdy szczep jest probiotykiem). Dlatego potrzeba spojrzeć na badania naukowe, które ocenią czy dany szczep „działa” czy nie. Należy także mieć jakiś cel w suplementacji. Stosowanie szczepu skutecznego w hamowaniu biegunki w celu zmniejszenia ryzyka infekjci to chyba słaby pomysł, prawda?

Bez wchodzenia w głębsze szczegóły, w populacji sportowców oceniano wpływ probiotyków na funkcjonowanie przewodu pokarmowego, zdolność do zmniejszenia ryzyka infekcji górnych dróg oddechowych, a także bezpośrednio na zdolności wysiłkowe. Poniżej załączam listę dotychczas przeprowadzonych badań we wspomnianych kierunkach. Pozwoli ona Wam wybrać odpowiedni szczep w zależności od celu suplementacji.

Probiotyki dla przewodu pokarmowego

Autor badaniaCzas trwania badaniaWykorzystany szczep w badaniuWyniki badania
Kekkonen i wsp.3 miesiąceNapój mleczny + L. rhamnosus GG 4 × 10^10  CFUSkrócenie czasu trwania objawów żołądkowo – jelitowych po maratonie.
Salarkia i wsp. 8 tygodniL. acidophilus SPP, L. delbrueckii bulgaricus, B. bifidum, S. salivarus thermnophilus 4 × 10^10 CFUBrak wpływu na objawy ze strony przewodu pokarmowego
Haywood i wsp.4 tygodnieL. gasseri 2,6 × 10^9 CFU, B. bifidum 0,2 × 10^9, B. longum 0.2 × 10^9 CFUBrak wpływu na objawy ze strony przewodu pokarmowego
West i wsp.3 tygodnie4.6 × 10^8 CFU L. paracasei subs paracasei, 6 × 10^8 CFU B. animalis ssp. lactis (BB-12®), 4.6 × 10^8 CFU L. acidophilus LA-5, 4.6 × 10^8 CFU L. rhamnosus GGBrak wpływu na markery przepuszczalności jelitowej
Shing i wsp.4 tygodnieL. acidophilus, L. rhamnosus, L. casei, L. plantarum, L. fermentum, B. lactis, B. breve, B. bifidum, and S. thermophilus) 4.5 × 10^10 CFUBrak wpływu na markery przepuszczalności jelitowej i stan zapalny
Townsend i wsp.12 tygodniB. subtilis (DE111) 1 × 10^9 CFUBrak wpływu na markery przepuszczalności jelitowej
Gill i wsp.1 tydzieńL. casei 10 × 10^10 CFUBrak wpływu na endotoksynemię (i cytokiny)
Lamprecht i wsp. 14 tygodniB. bifidum W23, B. lactis W51, E. faecium W54, L. acidophilus W22, L. brevis W63, L. lactis W58, 1 × 10^10 CFUObniżenie stężenia zonuliny
Brennan i wsp.4 tygodnieL. salivarius (UCC118)Zmniejszenie przepuszczalności jelit
Roberts i wsp. 12 tygodniProdukt wieloszczepowy, zawierający także prebiotyk i przeciwutleniacze (skład w artykule autora)Obniżenie endotoksyn
Badania oceniające wpływ probiotyków na funkcjonowanie przewodu pokarmowego

Probiotyki dla poprawy zdolności wysiłkowych

Z racji, że jest wiele badań w których nie odnotowano wpływu na zdolności wysiłkowe, na daną chwilę umieszczam te, które wykazały pozytywne efekty.

Autor badaniaCzas trwania badaniaWykorzystany szczep w badaniuWyniki badania
Huang i wsp.6 tygodniL. plantarum TWK10; 1 × 10^11 CFUZwiększona wytrzymałość
Shing i wsp. 4 tygodnieL. acidophilus , L. rhamnosus , L. casei , L. plantarum , L. fermentum , B. lactis , B. breve , B. bifidum i S. thermophilus 4,5 × 10^10  CFUPoprawa wytrzymałości w warunkach upału
Jager i wsp. 2 tygodnie20 g kazeiny + Bacillus coagulans GBI-30, 6086; 1 × 10^9 CFUPoprawa odczuwania regeneracji
Jager i wsp. 3 tygodnieB. breve BR03 5 x 10^9 + S. thermophilus FP4 5 x 10^9Wzrost szczytowego momentu obrotowego
Salarkia i wsp.8 tygodniJogurt probiotyczny, wieloszczepowy (L. acidophilus SPP , L. delbrueckii bulgaricus , B . bifidum i S. salivarus thermnophilus) 4 × 10^10  CFUPoprawa VO2max
Huang i wsp.4 tygodnieL. plantarum PS128 3 × 10^10 CFUZłagodzone spadki wydolności po triathlonie.
Badania oceniające wpływ probiotyków na zdolności wysiłkowe

Probiotyki dla układu odpornościowego

Autor badaniaCzas trwania badaniaWykorzystany szczep w badaniuWyniki badania
West i wsp. 150 dniB. animalis ssp. Lactis Bl-04Zmniejszone ryzyko wystąpienia infekcji o 27%
Salarkia i wsp.8 tygodniJogurt probiotyczny, wieloszczepowy (L. acidophilus SPP , L. delbrueckii bulgaricus , B . bifidum i S. salivarus thermnophilus) 4 × 10^10  CFUZmniejszenie ryzyka wystąpienia infekcji i skrócenie czasu trwania objawów
Michalickowa i wsp.14 tygodniL. helveticus Lafti L10, 2 × 10^10  CFUSkrócenie czasu trwania infekcji i liczby objawów
Cox i wsp.16 tygodniL. fermentum VRI-003 (PCC), 1,2 × 10^10  CFUZmniejszenie częstości występowania infekcji o 50% + zmniejszenie nasilenia objawów
West i wsp.11 tygodniL. fermentum VRI-003 (PCC), 1,2 × 10^10  CFUZmniejszone nasilenie zgłaszanych objawów choroby (ale nie u kobiet)
Gleeson i wsp.16 tygodniL. casei Shirota, 6,5 x 10^9  CFUZmniejszenie ryzyka infekcji
Gleeson i wsp.20 tygodniFermentowany napój mleczny + L. casei Shirotazmniejszenia miana przeciwciał wirusa Epsteina-Barra i cytomegalowirusa
Kekkonen i wsp. L. rhamnosus GGBrak wpływu
West i wsp.3 tygodnie4.6 × 10^8 CFU L. paracasei subs paracasei, 6 × 10^8 CFU B. animalis ssp. lactis (BB-12®), 4.6 × 10^8 CFU L. acidophilus LA-5, 4.6 × 10^8 CFU L. rhamnosus GGBrak wpływu
Strasser i wsp.12 tygodniBifidobacterium bifidum W23, Bifidobacterium lactis W51, Enterococcus faecium W54, Lactobacillus acidophilus W22, Lactobacillus brevis W63 i Lactococcus lactis W58; 2,5 × 10^9 CFUZmniejszenie ryzyka infekcji
Badania oceniający wpływ probiotyków na funkcje układu odpornościowego

Warto zwrócić uwagę, że nie wszystkie badania podają dokładny szczep lub ilość drobnoustrojów. Jednak takie zestawienie powinno pomóc określić jaki probiotyk dla sportowców będzie najlepszy, w zależności od celu.
Lista ta będzie aktualizowana i rozbudowywana.


Dodaj komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *.

*
*
You may use these <abbr title="HyperText Markup Language">HTML</abbr> tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>